Galileo: in het spoor van de drakenschepen

Datum: 23 april 2014

Leopold I-F930

Op dit moment worden de resultaten verwerkt van de eerste tests op zee met Galileo weg van het Europese vasteland. Bij die uitgebreide tests op hoge breedtegraden werd de Noordzee doorkruist langs dezelfde historische zeevaartroute die de Vikings 1200 jaar geleden al volgden.

Uit oude manuscripts blijkt dat Vikingvaarders op 'zonnestenen' vertrouwden om zich te oriënteren. Hedendaagse archeologen menen dat het om polariserende kristallen zou kunnen gaan, die ook bij bewolkt weer de stand van de zon toonden.

Het Belgische fregat Leopold I-F930 daarentegen, dat deelnam aan de tests op het einde van vorig jaar, werd uitgerust met de modernste apparatuur, voorzien van verschillende Galileo-ontvangers voor zowel de vrij toegankelijke Galileo-diensten (Open Service of OS) als publiek gereguleerde diensten (Public Regulated Service of PRS).

“Galileo bevindt zich op dit moment tussen de valideringsfase voor de omloopbaan (IOV - In Orbit Validation) en de daaropvolgende fase van de volledige operationele uitrol (Full Operational Capability)”, aldus Miguel Manteige Bautista, hoofd veiligheid voor het GNSS (Global Navigation Satellite System) van de ESA.

“Het komt er eigenlijk op neer dat we op dit moment een hele resem experimenten uitvoeren van alle Galileo-diensten, in het bijzonder het beveiligde overheidssignaal (PRS). Dat biedt de meest accurate prestaties op het vlak van positionering en tijdbepaling, de toegang is weliswaar strikt voorbehouden aan bevoegde gebruikers.”

Op 4 december 2013 zette het fregat vanuit de Nederlandse marinebasis van Den Helder eerst koers naar het Noorse Stavanger. Van daaruit trok het verder noordwaarts, door ruwe zee en bij golven tot 10 meter, om op 17 december vlak bij de Noordpoolcirkel te arriveren - een primeur voor de PRS-observaties binnen het Galileo-programma - en vervolgens weer huiswaarts te keren.

De tests toonden aan dat voor beide werkingsfrequenties de signaalstabiliteit van Galileo ook op de hogere breedtegraden uitstekend is, en dus ook bij lagere satellietposities.

Na voltooiing van voorgaande testen op de weg en in de lucht van de voorbije zomer en herfst, was de laatste uitdaging voor de IOV-fase van Galileo een langdurige maritieme testfase op hogere breedtegraden.

Leopold I-F930

De tests gebeurden onder de noemer van het project 'PRS Participants to IOV'(PPTI), een gezamenlijk initiatief van de ESA en de Europese Commissie, in samenwerking met het agentschap voor het Europese GNSS en met een aantal lidstaten die over PRS-testontvangers beschikken.

De tests werden gezamenlijk uitgevoerd door de Koninklijke Militaire School (KMS) van het Belgische Ministerie van Defensie, het Britse ruimtevaartagentschap, in samenwerking met satellietnavigatiespecialist Nottingham Scientific Ltd (NSL), en ESA, om te verzekeren dat de PRS-signalen beschikbaar waren op elk moment dat de vier huidige Galileo-satellieten zichtbaar waren.

In Den Helder werd een tweeledige testopstelling geïnstalleerd op het fregat:

  • België verbond een PRS- en een OS-ontvanger, ontwikkeld door het Belgische bedrijf Septentrio NV, met een gewone antenne. De PRS-ontvanger registreerde ruwe PRS-metingen op beide frequenties, terwijl de OS-ontvanger met intervallen van één seconde data logde van vrij toegankelijke Galileo-, GPS- en Glonass-signalen.
  • Het Britse NLS installeerde zijn ULTRA-systeem, ingesteld om radiofrequentiestalen te registreren en zo de OS- en PRS-signalen van Galileo nadien in detail te verwerken.

“Omdat dit de eerste keer was dat er PRS-apparatuur gebruikt werd buiten de grenzen van de EU, vormde de veiligheid een aanzienlijke uitdaging”, aldus Bruno Vermeire, hoofd van de Belgische Competent PRS Authority (FOD Buitenlandse Zaken).

“Er waren meerdere partners uit verschillende landen en industriesectoren betrokken. Het vereiste veiligheidsniveau kwam nooit in het gedrang, al was dat niet mogelijk geweest zonder de gezamenlijke inspanning van alle partners.”

David Parker, hoofd van het Britse ruimtevaartagentschap, licht toe: “Deze test vormt een belangrijke mijlpaal in het proces om de vroege capaciteiten van PRS aan te tonen voor verschillende platforms”. 

“Hij zou kunnen dienen als model voor een bredere internationale samenwerking tussen nationale regeringen en de industrie, om zo de kracht van PRS te bewijzen voor verschillende toepassingen”. 

Alain Muls, hoogleraar aan de Belgische Koninklijke Militaire School, kreeg de moeilijke taak om de tests op zee uit te voeren zonder te raken aan de normale activiteiten van het fregat: “Dankzij de uitstekende samenwerking met de Marine Component van het Belgisch leger, in het bijzonder met de commandant en met de crew van het fregat, zien de eerste resultaten er alvast veelbelovend uit”.

“De ontvangst op zee van de OS- en PRS-navigatiediensten van Galileo werd in de meest barre omstandigheden aangetoond, bij golven tot 10 meter.”

Mark Dumville, algemeen directeur van NSL, voegt daar het volgende aan toe: “Deze activiteit is de vrucht van een nauwe samenwerking op alle niveaus. Bij de tests waren zowel de Britse en de Belgische regering als een aantal partners uit de industrie betrokken, met de steun van verschillende Europese organen en functionarissen uit Nederland en Noorwegen”.

“Dankzij dit mooie staaltje van teamwork konden we het concept van RF-staalname voor de PRS-signalen van Galileo testen in reële gebruiksomstandigheden. We kunnen bevestigen dat het prototype van de ontvanger nu helemaal klaar is om Europese regeringen en gekoppelde PRS-toepassingen te ondersteunen.”

De samenwerking die aan de grond lag van deze test, werd formeel erkend toen de Leopold I-F930 in Stavanger arriveerde. Onder toezicht van de Belgische CPA, Jochen Devadder, bezorgde Belgisch Ambassadeur in Noorwegen Michel Godfrind een Noorse delegatie de nodige details over de test.

De testresultaten zullen de komende jaren de basis vormen voor nieuwe Galileo-ontwikkelingen.

Contactpersoon:
Bruno Vermeire
Belgian Competent PRS Authority
Bruno.vermeire@diplobel.fed.be
02/501.45.73

Galileo