Onderwijs in humanitaire nood- en conflictsituaties

Datum: 07 maart 2013

De Belgische regering is een belangrijke partner van UNICEF’s werk op het gebied van promoten, beschermen en respecteren van Kinderrechten, met name in humanitaire crisissituaties.

Ter gelegenheid van de reguliere bilaterale consultatie tussen de Belgische Ontwikkelingssamenwerking en UNICEF wordt er een evenement georganiseerd rond het thema “Onderwijs in humanitaire nood- en conflictsituaties”, om de aandacht te vestigen op het belang van onderwijs voor kinderen in noodsituaties en goede gebruiken uit te wisselen. De huidige situatie in Mali krijgt hierbij speciale aandacht.

Tweeënveertig percent van de niet-schoolgaande kinderen over de wereld leven in conflictgebieden en het aantal inschrijvingen in het secundair onderwijs ligt ongeveer 1/3 lager in deze door conflict geteisterde landen in vergelijking met andere ontwikkelingslanden (1). Daarbij wordt de schoolgang van miljoenen kinderen en jongeren volledig in de war gebracht door natuurrampen, waardoor generaties jonge mensen beroofd worden van hun recht op een volledige onderwijscyclus en klem zitten in armoede, discriminatie en conflicten.

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking en UNICEF hebben zich ertoe verbonden het recht op kwaliteitsvol onderwijs voor alle kinderen in nood- en conflictsituaties te beschermen en te verdedigen: geen enkel kind zou op de afloop van een noodsituatie moeten wachten om onderwijs te kunnen genieten.

Onderwijs is een basisrecht van elk kind, erkend door het Verdrag inzake de rechten van het kind en door het ‘Onderwijs voor allen’ actieplan, en vormt het kernpunt van de Millennium ontwikkelingsdoelstellingen 2 en 3. De resolutie van de Algemene Vergadering van de VN over ‘recht op onderwijs in noodsituaties’ beklemtoont de verplichting onderwijs te garanderen voor alle kinderen ongeacht de context (2). Het ‘Education First’ initiatief van de VN Secretaris-Generaal verdedigt evenzeer het recht op onderwijs in conflictsituaties en humanitaire noodsituaties, ter versterking van de resolutie van de AV.

Bovendien is onderwijs van essentieel belang voor de bescherming van kinderen in noodsituaties, veilige onderwijsruimtes bieden bescherming tegen uitbuiting en gevaar, vooral voor meisjes. Rechtvaardig en kwaliteitsvol onderwijs is van fundamenteel belang voor landen die zich van een crisis moeten herstellen. Kinderen, jongeren, ouders en gemeenschappen in crisissituaties vermelden steeds onderwijs als een prioriteit. Toegang tot kwaliteitsvol onderwijs en studie – zij het via formele scholing of alternatieve opleidingsmogelijkheden – stimuleert het herstellingsvermogen van kinderen en jongeren en biedt hen stabiliteit, structuur en toekomstperspectief.

Maar obstakels houden stand en bemoeilijken het garanderen van recht op onderwijs in conflictuele contexten. Er is nog steeds een gebrek aan erkenning van het onderwijs als essentieel deel van de humanitaire hulp. Onderwijs wordt niet erkend als een humanitaire prioriteit.

“Onderwijs krijgt slechts 2% van de totale humanitaire hulp en is sterk ondergefinancierd,” zegt Yoka Brandt, Deputy Executive Director van UNICEF. “Het is dringend nodig om van onderwijs een prioriteit te maken en de investeringen te verdubbelen als we effectief onderwijs willen bieden aan sommige van de meest kwetsbare kinderen ter wereld.”

Minister van Ontwikkelingssamenwerking Jean-Pascal Labille vestigde de aandacht op de niet aflatende steun van België aan UNICEF via een financiële steun aan de algemene middelen, die de organisatie toelaat om zijn waardevol werk verder te zetten voor de bescherming van kinderrechten met inbegrip van het recht op onderwijs, en vernieuwend te zijn bij het zoeken naar een nieuwe aanpak om de kinderen te doen opgroeien tot volwaardige en mondige burgers”

De belangrijke rol van onderwijs tijdens noodsituaties moet dringend onderstreept worden en krachten moeten gebundeld worden om een grotere steun te bekomen voor onderwijs tijdens humanitaire crisissen.

Wanneer de humanitaire prioriteiten, gebaseerd op de noden, worden uitgetekend, moet rekening worden gehouden met het onderwijs.

De organiserende partners van dit evenement willen dan ook hun inzet voor het recht op onderwijs voor alle kinderen in humanitaire nood- en conflictsituaties als volgt concretiseren:

  • Onderwijs in noodsituaties sterker doen uitkomen zodat het op voet van gelijkheid met de andere prioriteiten participeert in het humanitair beleid, met een specifieke aandacht voor de toegang tot onderwijs voor meisjes en jonge vrouwen;
  • Ervoor zorgen dat onderwijsbehoeften adequaat gefinancierd worden in welke humanitaire respons ook;
  • Het belang van het onderwijs in noodsituaties promoten bij onze partners;
  • Onderwijs als belangrijk onderdeel van de humanitaire respons promoten op Europese en internationale fora, ook in de 2015-agenda;
  • De Belgische Ontwikkelingssamenwerking in landen in nood informeren over de INEE minimumnormen voor onderwijs.

Kinderen mogen hun recht op onderwijs zeker niet verliezen in conflictsituaties of wanneer noodsituaties optreden. Recht op onderwijs moet in gelijk welke omstandigheid nageleefd en beschermd worden.

>> Toespraak van minister van Ontwikkelingssamenwerking Jean-Pascal Labille (PDF, 49 Kb)

------------
(1) EFA Global Monitoring Report 2011, p.15
(2) UN General Assembly Resolution on the right to education in emergency situations, A/RES/64/290 (2010)