Opiniestuk van de ministers van Buitenlandse Zaken van België en Italië, Didier Reynders en Giulio Terzi di Sant’agata over de toekomst van Europa

Datum: 01 oktober 2012


Kan Europa nog steeds als een model voor vrede, stabiliteit en voorspoed worden gezien? Wat is de plaats van Europa in een steeds meer geglobaliseerde wereld? Geloven onze burgers nog in de toekomst van de Europese integratie?

Over Europa ’s toekomst nadenken terwijl de grootste zorg de huidige economische en financiële crisis is, kan worden beschouwd als een manier om de huidige problemen die het Europese project overschaduwen te negeren. Toch blijft de Interne markt van de EU de grootste en meest aantrekkelijke geïntegreerde economische ruimte in de wereld. Ook blijft de Europese Unie als een geheel ’s werelds beste bron van vrije handel en ontwikkelingssamenwerking. Daarbij is de EU de voornaamste steun voor mensenrechten en de belangrijkste bijdrager tot de vrede en veiligheid. Hoeveel EU burgers zijn er zich van bewust dat er wereldwijd 24 EU geleide vredesmissies zijn ingezet? Dit is waarom op Europa ‘s toekomst inzetten ons sterkste, meest rechtstreekse engagement moet zijn.

Ver van de aandacht af te leiden van de economische en financiële crisis, geloven wij dat het versterken van het globale Europese profiel alsook van haar democratische legitimiteit en van de werking van de instellingen, een essentieel onderdeel van de oplossing voor de huidige situatie is.
Het is deze gedachte die onze zes maand durende brainstorming binnen de Toekomst van Europa groep heeft geleid: een groep van 11 Ministers van Buitenlandse zaken afkomstig uit traditioneel pro-Europese lidstaten van de EU. De convergentie van onze standpunten over de huidige en toekomstige Europese integratie, zoals deze wordt weergeven in het Eindrapport, is een veelbelovende basis voor het tegengaan van de uitdagingen die ons tegemoet komen.

Eerst moet men snel reageren op de extremistische en populistische krachten die het Europese acquis van vrede, vrijheid, groei en welvaart bedreigen. Onze gezamenlijke zorg is een gedeeld gevoel van urgentie.

De huidige paradox is dat de Economische en Monetaire Unie, die het meest geavanceerde element van de Europese integratie is, een factor van onenigheid dreigt te worden. Dit is onaanvaardbaar en de reden waarom wij het grootste belang hechten aan het nemen van maatregelen die het bestuur van de Economische en Monetaire Unie gaan versterken. Ons engagement wordt geïnspireerd door twee wederzijds versterkende beginselen: verantwoordelijkheid door fiscale discipline en solidariteit door het samenbrengen van het schuldenrisico, wat uiteindelijk tot euro-obligaties kan leiden.

Parallel moet men werk maken van een geïntegreerd financieel kader, zoals door President Van Rompuy werd voorgesteld op de Europese Raad van juni en moet men komen tot het uitvoeren van de aanvaarde agenda voor het aanmoedigen van groei en werkgelegenheid. Onze capaciteit om met succes antwoorden te bieden op de huidige crisis en op de noden van onze burgers hangt af van de doeltreffendheid van onze gezamenlijke actie in het opnieuw bewandelen van het pad van de groei. Groei in eender welk individueel Europees land moet het resultaat zijn van nationale beleidskeuzes die samenhangen met budgettaire discipline. Maar er is ook ruimte voor beleidskeuzes op het Europese niveau. Meer bepaald hechten wij een groot belang aan maatregelen die voor de verdere ontwikkeling van de Interne markt dienen. Haar bestuur en haar handhaving verbeteren kan de sleutel zijn tot de volle ontplooiing van haar groeipotentieel.

De uitdagingen die wij tegemoet gaan, gaan verder dan enkel de economische en financiële dimensie. Het verbeteren van het wereldprofiel van de EU en de identificering van de Europese burgers met hun gezamenlijke instellingen zal het belangrijkste element zijn om het succes van onze lange-termijn visie te beoordelen.

Op het internationale toneel moet Europa verder gaan met het volgen van haar rechtmatige belangen door gezamenlijk te handelen als een “gemeenschap van waarden”. Wij moeten met één stem spreken bij de promotie van de waarden die ons buitenlands beleid leiden: solidariteit, de vooruitgang van de democratie, de rechten van de Mens en de godsdienstvrijheid. Ons gezamenlijk buitenlands beleid zou moeten bouwen op een allesomvattende aanpak, die opkomende globale uitdagingen bevat zoals de verandering van het klimaat, de bescherming van de rechten van de mens, de waterlevering, immigratie en de ontwikkelingssamenwerking. We hebben ook verdere maatregelen nodig om een meer efficiënte inter-sector coördinatie van de externe actie te verzekeren. Dit betekent ook een volledige ontplooiing van de coördinerende rol voor de externe actie zoals die aan de Hoge Vertegenwoordiger, Ondervoorzitter van de Commissie, is toegekend, en waarvan de machten versterkt moeten worden.

De rol van de EU op het internationaal toneel zal echter onvoltooid blijven indien men geen volledige ontwikkeling van het Gezamenlijk Veiligheids- en Defensiebeleid verzekert, met als ultieme doelstelling een “Gezamenlijke Defensie”. Een allesomvattend EU beleid voor veiligheid en defensie staat toe een groter deel van de globale uitdagingen te delen met onze bondgenoten en partners, door een complementaire aanpak tussen de NAVO en de EU te handhaven. We hebben een hoger niveau van samenwerking nodig, dat gaat van strategische planning tot aankoop, en van onderwijs tot technologie. Door een breder gebruik te maken van de permanent gestructureerde samenwerking, zoals voorzien in het Verdrag van Lissabon, zouden wij ook andere opportuniteiten moeten overwegen die verder gaan dan het “verenigen en delen”, om zo een aanpak gebaseerd op een hoger niveau van integratie te handhaven.

Nu men meer en meer bevoegdheden overhevelt naar de EU, moet men de democratische legitimiteit van de EU instellingen versterken. Hiervoor zijn meerdere opties naar voren gebracht. Sommigen, zoals de keuze van de Voorzitter van de Commissie tussen de hoogst scorende kandidaten van de Europese politieke partijen bij de Europese verkiezingen, kunnen nu al worden toegepast. Andere, zoals het verlenen van een wetgevend initiatief voor het Europees parlement, vragen om een herziening van de Verdragen. Wij moeten ijveren naar het oprichten van een authentieke “Europese politieke ruimte”, waarin de Europese partijen de confrontatie aangaan over de belangrijkste vraagstukken met betrekking tot de toekomst van Europa. Meer efficiënte en verantwoordelijke Europese instellingen zullen uiteindelijk aanleiding geven tot de vernieuwing van de basis van onze integratie, en de voorwaarden ontwikkelen voor de identificatie van de Europese burgers met het project van Europese integratie. Een “Politieke Unie” moet ons uiteindelijke doel blijven.

De ideeën voor een meer welvarende, meer democratische en meer internationaal assertieve Europese Unie liggen op tafel. Sommigen kunnen op basis van het bestaand wettelijk kader in de praktijk worden gezet. In vele andere gevallen, zou men echter, ten minste op lange termijn, samen moeten beginnen na denken over een herziening van de Europese verdragen. Europa heeft géén andere keuze dan verenigd blijven om een echte toekomst uit te bouwen.