2011 Victor Hortajaar

Horta 2011

Dit jaar, in 2011, zou Victor Horta 150 geworden zijn. Een goede reden om dit genie van de art nouveau te vieren en de schijnwerpers te richten op zijn werk en het belang van zijn nalatenschap. Herenhuizen, warenhuizen, landhuizen, een Paleis voor Schone Kunsten, een Centraal Station ... Deze inventieve bouwmeester hervormde ook het architectuuronderwijs en de frisse wind die hij begin 20e eeuw deed waaien legde ongetwijfeld de basis voor het grote aantal getalenteerde ontwerpers waar Brussel vandaag zo trots op is.

Het genie Horta

Victor Horta wordt geboren in Gent in 1861. Van zijn vader, een ambachtelijk schoenmaker, erft hij de voorliefde voor degelijk werk en het doorzettingsvermogen die van hem een perfectionist maken. Hij gunt zich soms maar drie uur slaap per dag. Vanaf 1878 woont Victor Horta in Brussel en volgt hij les aan de Academie voor Schone Kunsten terwijl hij tegelijk werkt om de kost te verdienen. Architect Alphonse Balat, aan wie we de indrukwekkende Serres van Laken danken, neemt hem in dienst in zijn atelier.

Net nadat hij in het Jubelpark een paviljoen heeft voltooid om het monumentale beeldhouwwerk ‘De Menselijke Driften’ van Jef Lambeaux in onder te brengen, vertrouwen twee van zijn logebroeders, Eugène Autrique en Emile Tassel, hem allebei de bouw van hun herenhuis toe. Hij krijgt van zijn opdrachtgevers de vrije hand en zo bereikt Victor Horta stilaan het doel dat hij zich gesteld heeft: in alle vrijheid persoonlijke werken creëren die de grote principes van zijn kunst tot uitdrukking brengen: rationaliteit en kracht, maar ook schoonheid en gastvrijheid. Het is het begin van een lange reeks juweeltjes die Brussel zullen sieren. Bouwwerken met een revolutionaire indeling, glaspartijen die voor bijzondere lichtinval zorgen en die altijd het tegenovergestelde zijn van banaliteit.

Het is een rebels karakter dat aan de basis ligt van Horta’s vindingrijke geest. Een van zijn principes is weigeren de mode te volgen om haar zelf te kunnen maken. Hij die wel eens de ‘archisec’ genoemd wordt voor zijn uitgesproken meningen en zijn venijnige uitspraken rekent definitief af met alle neostijlen die hem voorafgingen. Hij wil bouwen voor iedereen. Bouwwerken vol licht, enthousiasme en energie als reactie op de industriële beklemming die zijn tijd versombert.

Voor zijn gevels stapt hij af van dikke stenen muren die hij vervangt door smeedwerk. Strenge vormen maken plaats voor krullen en arabesken. Fauna en flora veroveren in de stad de balkons en glas-in-loodramen. Hij richt ruimtes zo in dat ze uitnodigen tot samenzijn. Als hij het gebruik van steen niet kan vermijden, giet hij in gips de kromme lijnen die de steenhouwers moeten uitbeitelen in graniet of witte steen.

Om zijn werk echt áf te maken past Victor Horta zijn artistieke visie ook toe op het meubilair, het bouwbeslag, het behang en de siervoorwerpen.

Brussel en de art nouveau

Rond de eeuwwisseling tussen de 19e en de 20e eeuw bruist Brussel als nooit tevoren. Onder impuls van koning Leopold II wordt de stad verfraaid. Grote stadsontwikkelingsprojecten gaan van start en nieuwe wijken schieten als paddenstoelen uit de grond. Voor alle kunstdisciplines was dit een periode van volle bloei en uitzonderlijke creativiteit … Brussel werd het kruispunt van de nieuwste intellectuele en artistieke stromingen.

In Europa en aan de andere kant van de Oceaan zijn de verwachtingen over de technische en industriële vooruitgang hooggespannen. In de bouwsector wordt het dankzij de nieuwe productietechnieken voor ijzer en glas mogelijk grote ruimtes te overspannen en het licht overvloedig te laten binnenstromen. IJzeren pijlers vervangen meer en meer de massieve steunmuren waardoor de gevels en binnenvolumes veel opener, lichter en ruimer worden.

Een kleine groep industriëlen, handelaars, intellectuelen en kunstenaars die zich willen laten voorstaan op hun moderniteit en onafhankelijke geest bouwen hun huizen in de stijl van deze nieuwe, opkomende esthetische stroming: de art nouveau.

Honderden huizen, maar ook scholen, cafés, winkels wedijveren in originaliteit. Smeedwerk, houtbewerking, glas-in-loodramen en mozaïek halen zeer hoge kwaliteitsniveaus. De constructies van Strauven, Vizzavona, Hamesse, Sneyers, Cauchie en vele anderen maken van Brussel een Europese hoofdstad van de art nouveau, naast Wenen en Barcelona.

De sierkunsten doen nergens voor onder: affichekunst, edelsmeedkunst, juweelkunst, keramiek en glaskunst komen nu ook aan bod in de artistieke salons, vooral in die van ‘Les XX’ en ‘La Libre Esthétique’.

Horta vandaag
Deze 150e verjaardag van de geboorte van Horta is een mooie gelegenheid om zijn werk te herontdekken via zijn gebouwen en de vele activiteiten die in het kader van Horta 2011 worden georganiseerd. Hieronder vindt u een selectie:

De gevel van het huis Aubecq – van 01/07/2011 tot 09/10/2011
Dit herenhuis, een meesterwerk van de art nouveau, werd in 1950 het slachtoffer van de vloedgolf van vastgoedspeculaties die de stad in verandering overspoelde. Het meubilair raakte verspreid over openbare en privéverzamelingen. De gevel werd afgebroken, opgeslagen en in stukken verdeeld. Tijdens deze tentoonstelling mag het publiek de opslagplaats bezoeken waar de gevel horizontaal heropgebouwd wordt en kan het ook een groot aantal meubel- en archiefstukken bewonderen.
www.aubecq.beNo label found for: as_externallink.alttag

Zesde Biënnale art nouveau – 4 weekends van oktober 2011
Het programma van de Biënnale biedt het publiek de kans meer dan 60 interieurs te bezoeken die voor deze gelegenheid uitzonderlijk worden opengesteld. Tijdens de rondleidingen in de interieurs maakt de bezoeker kennis met hun geschiedenis, hun conservatie en de manier waarop er vandaag en vroeger in gewoond wordt en werd.
www.voiretdirebruxelles.be/nl/biennaleNo label found for: as_externallink.alttag

Horta, een verdwenen wereld – van 06/04/2011 tot 31/12/2011
Het huis Autrique, het eerste markante bouwwerk (1893) van Victor Horta, is een uiterst belangrijk onderdeel van het bouwkundig erfgoed van Brussel. Er loopt nu een tentoonstelling over bouwwerken van Horta die vandaag verdwenen zijn.
www.autrique.beNo label found for: as_externallink.alttag

CINEMATEK viert Horta – 4 weekends van oktober 2011
Filmmuseum CINEMATEK, gehuisvest in het door Horta ontworpen Paleis voor Schone Kunsten, brengt in zijn programma een hommage aan de architect en zijn werk met een selectie aan films waarin architectuur centraal staat.
www.cinematek.beNo label found for: as_externallink.alttag

Victor Horta revisited!  De kunst van wonen en winkelen – van 05/10/2011 tot 04/12/2011
De kunst van het wonen toont hoe Horta het concept van het burgerhuis vernieuwde en hoe zijn ideeën ingang vonden in Brussel en Europa. Horta streeft naar de ideale leefomgeving. Wonen is voor Horta zowel een handeling als een sfeer. Het is een kunst. De tentoonstelling gaat ook over de manier waarop er gewinkeld werd in de winkels en warenhuizen ontworpen door Horta en over de sfeer van het winkelen in de jaren 1900 in Brussel en Europa.
www.belvue.beNo label found for: as_externallink.alttag

Het Hortamuseum – alle dagen van 14 u tot 17.30 u (behalve op maandag en feestdagen)
Het Hortamuseum werd ingericht in de privéwoning en het atelier van architect Victor Horta. Beide werden gebouwd tussen 1898 en 1901 en zijn typisch voor de art nouveau op zijn hoogtepunt.
www.hortamuseum.beNo label found for: as_externallink.alttag

Het Belgisch Stripcentrum – alle dagen van 10 u tot 18 u (behalve op maandag)
Het Belgisch Stripcentrum laat het prestigieuze kader waarin het werd ondergebracht goed tot zijn recht komen: een schitterend art nouveauwarenhuis ontworpen door Horta. Het gebouw bood vroeger onderdak aan het warenhuis van textielgroothandelaar Charles Waucquez dat in 1906 zijn deuren opende. Deze tijd (eind 19e en begin 20e eeuw) is ook die van de beginjaren van het moderne stripverhaal.
www.cbbd.beNo label found for: as_externallink.alttag

Alle informatie over nog veel meer opmerkelijke gebouwen zoals het Paviljoen van de Menselijke Driften, BOZAR, het huis Solvay, het Brugmannziekenhuis, of de huizen Tassel, Van Eetvelde en Hallet vindt u op de website www.horta2011.beNo label found for: as_externallink.alttag

 BOZAR Rotonde Bertouille